Bu yazıya başlamadan önce neden böyle bir şey yaptığımı açıklıyorum. İnternet dünyasına yeni giren birisinin, site kurulumunda karşılaşabileceği birçok terimi açıklamak istedim. İngilizce veya Türkçe bunu açıklayan çok fazla site yok. Ancak ben o sitelerden birisi olmak istiyorum.

Webmaster sözlüğü

Birçok farklı başlık altında olan bu sözlüğü ctrl+f ile gezebilirsiniz. 0’dan başlayan birisi için hazırlanmış bu webmaster terimleri sözlüğü sürekli güncellenecektir.

Bu yazımızda internet sitesi oluştururken karşılaşabileceğiniz webmaster terimlerini açıklayacağım. Yorumlarda eklemek istediğiniz terimler olursa bunları yazabilirsiniz. Bu yazı güncellenecektir.

Terimleri açıklarken kategorilere bölmek istiyorum ve bir sıralamaya göre ilerlemek istiyorum bu şekilde nerede kaldıysanız oradan sonraki terimlere ulaşabilirsiniz.

Giriş terimleri

  • Frontend: Ön yüz olarak çevrilir. Bir internet sitesine girdiğinizde gördüğünüz şeyleri kapsar.
  • Backend: Arka yüz olarak çevrilir. İnternet sitesinin arka tarafında gerçekleşen olaylar bütününü kapsar. Örneğin bir siteye kaydolurken, kaydolduğunuz ekran frontend, bilgilerinizi kaydeden ve giriş yapmanızı sağlayan sistem backend olarak adlandırılır.
  • PHP: Hypertext Preproccessor olarak açılımı vardır. Sunucu taraflı bir dildir. Ön yüz ile arka yüz arasında iletişimi sağlar. İnternet sitelerinin dinamik olmasına imkan verir.
  • ASP: Active Server Pages olarak açılır. PHP gibi sunucu taraflı bir dildir ve frontend-backend iletişimini sağlar. Dinamik web sayfaları için kullanılır. Microsoft tarafından geliştirilmiştir.
  • Script: Hazır yazılım olarak bilinir. PHP script, ASP script derken hazır PHP ve ASP yazılım deriz. Örneğin WordPress bir PHP scripttir.
  • HTML: En temel yazılım dilidir. İnternet sitelerini insana benzetecek olursak HTML iskelettir.
  • CSS: Tasarımsal şeyler için kullanılır. İnsan örneği üzerinden devam edelim, CSS saç rengini, ten rengini, göz şeklini, kulak şeklini, kaslı olup olmadığını ve diğer tasarımsal özellikleri belirler.
  • JS: Javascript web sayfasının dinamikliğini sağlar. İnsanın gözünü kapatabilmesini sağlar, kafasını oynatabilmesini sağlar.

İleri terimler

  • Hosting: Sunucu demektir. Sitenin çalışması için gerekli tüm dosyaların ve servislerin bulunduğu alandır. SQL, Nginx, LiteSpeed, FTP, Mail gibi birçok servis sunucu üstünde çalışır.
  • Datacenter: Veri merkezi olarak adlandırırız. Hostinginizin bulunduğu ve barındığı yere verilen isimdir.
  • Reseller Hosting: Bayi sunucu olarak Türkçeye çevirebiliriz. Depolama, trafik gibi sınırlandırmaların daha esnek olduğu, domainlere ayrı ayrı kontrol paneli tanımlayabileceğiniz özel bir paneli olan sunucudur. Hosting firmalarının satış yaparken kullanıdığı sunucu türüdür. Kullanıcı yönetimini ve alan adı yönetimini kolaylaştırır.
  • Linux Hosting: PHP tabanlı yazılımları çalıştırmak için gerekli olan hostingdir.
  • Windows Hosting: ASP tabanlı yazılımları çalıştırmak için gerekli olan hostingdir.
  • Cloud Hosting: Bulut hosting olarak bilinir. Normal hostinglerde, sitenin dosyaları A veri merkezinde bulunur. Ancak bulut sunucularda bu durum farklıdır. Birden fazla veri merkezinde depolanır ve kullanıcı hangisine daha yakınsa o veri merkezinden bağlanır. Site açılma hızını etkiler.
  • Paylaşımlı hosting: Bir sunucunun kaynaklarını tüm sitelere eşit şekilde paylaşmaya verilen addır. Ucuz olması için kaynaklar paylaştırılır.
  • VPS: Açılımı “virtual private server” yani kişisel sanal sunucu. Paylaşımlı sunucular gibi bir işlemcinin %25’ini tek bir siteye vermek yerine tamamını verir. Kısacası site 4 kat daha hızlanır. Aynı şekilde RAM olarak da daha fazla kaynak alırsınız. TUM888.com VPS’de barınıyor. TUM888.COM gibi hızlı bir siteye sahip olmak isterseniz:
    Digitalocean WordPress nasıl kurulur? (2019)
  • WordPress Hosting: Normal hostingden farkı, WordPress için optimize edilmiştir. Depolama sınırlandırması olmaz genelde, dosya sınırlandırması adıyla bu limiti korurlar. Çok fark edilmeyecek bir hız değişimi olur.
  • Bandwith: Türkçesi trafiktir. Sitenizin bulunduğu sunucunun kotasıdır. Sitenize her giriş sunucu tarafına yükleme ve indirmedir. Bu indirme ve yüklemeyi limitler.
  • Storage: Saklama alanıdır. Sunucunuza yükleyebileceğiniz toplam dosya boyutudur. USB belleğin saklama alanı gibi düşünün.
  • Domain: Alan adı olarak bilinir. Her sitenin bir IP adresi vardır, ancak insanların bunu akılda tutması zor olduğu için alan adı geliştirilmiştir. 123.123.12.12 gibi bir adres yerine tum888.com yazarak giriş yapmanızı sağlar.
  • Subdomain: Alt alan adı olarak çevrilir. Tum888.com bir domaindir ancak blog.tum888.com bir subdomaindir. Yani asıl alan adının alt alan adıdır.
  • Nameserver (NS): Domainin çalışması için gereklidir. DNS yönlendirmesi olarak da karşımıza çıkar. Alan adının hangi IP adresine yönlendiğini görmek için kullanılır. Bunu tarayıcılar otomatik halleder.
  • cPanel: Hostinginizin kontrol paneli olarak kullanılır. Birçok seçenek arasında en çok tercih edilendir. Ücretli bir paneldir. Aylık olarak lisanslanır ancak paylaşımlı hosting almanız durumunda lisansla uğraşmazsınız, size hazır halde gelir.
  • Plesk: Hostinginizin kontrol paneli olarak kullanılır. cPanel kadar yaygın olmasa da ikinci diyebiliriz. Ücretli bir paneldir. Aylık olarak lisanslanır ancak paylaşımlı hosting almanız durumunda lisansla uğraşmazsınız, size hazır halde gelir.
  • Vesta CP: Hosting kontrol paneli olarak kullanılır. Ücretsizdir, ücretsizler arasında en çok tercih edilen paneldir.
  • WHM: Web host manager olarak bilinir. Reseller hosting için kullanılır. Bayi hosting paketinde, sunucu sağlarken kullanırsınız.

Bilinmesi gerekenler

  • FTP: File transfer protocol olarak bilinir. Yerel bilgisayarınızdan veya farklı bir bilgisayardan sitenizin sunucusuna dosya transferi için kullandığımız protokoldür.
  • phpMyadmin: Veritabanı işlemlerini yaptığımız yerdir. SQL dosyalarını tarayıcımızda açıp düzenlememize imkan veren bir yazılımdır.
  • Database: Veritabanı olarak bilinir. PHP’de bahsettiğimiz verilerin kaydedildiği alandır. Bir siteye kayıt olduğunuzda bilgileriniz veritabanında saklanır ve giriş yaparken oradan çekilir.
  • SQL: Verileri yönetmek ve kullanmak için yazılmış bir yönetim sistemidir. Bilgilerinizi sütun, tablo gibi farklı alanlara kayıt edip okuyabilmenizi sağlar.
  • HTTP: Hypertext transfer protocol olarak bilinir. HTML dosyalarınızın ziyaretçilerinize gönderilmesine imkan verir.
  • SSL: Secure Socket Layers olarak bilinir. Taşıma katmanı güvenliği olarak çevirebiliriz. http:// değil de https:// olarak kullanılır. Ziyaretçi ile site arasını korur. Üçüncü tarafların erişemeyeceği bir katman oluşurup şifreler.

SEO terimleri

  • SEO: Arama motoru optimizasyonu (search engine optimisation) olarak bilinir. Bir sitenin, arama sonuçlarında yükselme çalışmaları için yaptığı işlemdir.
  • Backlink: SEO için kullanılır. Arama sonuçlarında yükselmek için başka sitelerde linkinizin geçmesine denir.
  • Tanıtım yazısı: Aynı şekilde SEO için kullanılır, direkt link olarak değil de blog yazısı içinde kullanılır. SEO için daha sağlıklı bir tekniktir.
  • H1, H2, H3: Başlık etiketleridir. Heading diye geçer. Başlıkların hiyerarşisini belirler. Arama motorları bu hiyerarşiye göre tarama yapar.
  • PR (Pagerank): Şu an kullanımda olmasa da yıllar önce Google’ın siteleri değerlendirmek için kullandığı bir sistemdi. 0-10 arasında değere göre sitenin Google üzerindeki otoritesi belirlenirdi. Backlink aldıkça, domain yaşlandıkça artan bir sistemdi. Şu an kullanıcılar sorgulayamıyor ancak arkaplanda hala böyle bir sistemin varlığı biliniyor.
  • Alexa: Alexa kullanıcıların siteye giriş şekli, kalma süresi, gezinme oranı, sosyal medya paylaşım sayısı gibi birçok faktöre göre sıralayan bir sitedir. SEO açısından bir anlam ifade etmez ancak webmasterlar arasında değeri vardır.
  • Dmoz: Dmoz kapatılmış olsa da dünyanın en seçkin site diziniydi, kayıt olmak çok zordu. Kayıt olmuş sitelerin backlink kaynağı Dmoz olunca sitelerin parasal değeri artıyordu.
  • Index: Sitenizin arama motorları üzerinde kaç adet linkinin ekli olduğunu söylerken kullanırsınız.
  • Keyword: Anahtar kelime olarak bilinir, Google’da arama yaparken yazılan “webmaster sözlüğü” bir anahtar kelimedir.
  • Description: Açıklama olarak bilinir. Arama motorlarına sitenin veya sayfanın ne ile ilgili olduğunu anlatır. Aynı zamanda arama sonuçlarında başlığın hemen altında yer alan 160 karakterlik alandır.
  • Title: Başlık olarak bilinir, bir siteye girdiğinizde internet tarayıcınızın sekmesinde yazan yazıdır.
  • Anchor: Çapa olarak bilinir. Örneğin bu sayfaya link vermek istiyorum. Webmaster sözlüğü yazdığım zaman, bu sayfaya link verip onu “Webmaster sözlüğü” kelime öbeği ile anchorladım.
  • Onpage SEO: Sayfa düzeyinde SEO olarak çevrilir. Backlink, tanıtım yazısı gibi şeylerle uğraşmadan sadece site içinde yapılan SEO’ya verilen addır. Link yapısı, robots.txt, sitemap, anahtar kelime oranı, alt tagları gibi birçok şeyin düzenlenmesiyle yapılır.
  • Offpage SEO: Backlink, tanıtım yazısı, sosyal imleme gibi şeylerle yapılır. Site dışı SEO olarak bilinir.
  • Htaccess: Bir internet sitesinin, tarayıcıya o siteyi hangi kurallar ile açacağını anlatır. Tarayıcıyla internet sitesi arasında bir iletişimdir.
  • Robots.txt: Arama motorlarının sitenin hangi kısımlarını ziyaret edip edemeyeceğini onlara söyleyen dosyadır. Kısaca botlara izin veren dosyadır.
  • Sitemap: Yine arama motorları için kullanılır. Sitenizin haritasıdır. Botlar bu haritaya göre site içerisinde dolaşır. Site içindeki tüm linkler bu dosyada vardır.

Author

Ben Ege, 19 yaşında biriyim. WordPress, Java, SEO, grafik tasarımı, metin yazarlığı gibi şeylere ilgim var. Yaklaşık 7 yıldır da internet siteleriyle uğraşıyorum. Birçok blogum olsa da TUM888 ile devam ediyorum.

17 Yorum

  1. Ben de bu frontend backend ne diye her yerde arıyordum sağ olun, şimdi bir adım daha ileri gittim sayenizde. Yeni yazılarınızı dört gözle bekliyorum.

  2. Yiğit Uzun Cevapla

    Özellikle yeni başlayanlar için çok faydalı bir web terminolojisi oluşturmuşsunuz. İlgiyle okudum.

    • Hocam SSL olarak anlattım zaten. Ctrl+F olarak aratabilirsiniz.

  3. Ben de böyle kapsamlı bir webmaster sözlüğü terimleri oluşturmak istiyorum tüm terimleri tek tek anlatman iyi olmuş.

    • Erken davrandım demekki hocam. Siz de yazın, benim yazmadıklarım olursa insanların işime yarar. Teşekkürler.

  4. Webmaster sözlülü terimleri yazınızı seo terimleri aramamda buldum. Özellikle seo terimleri benim için çok faydalı olacak.

  5. İçeriğiniz gerçekten kaliteli ve özgün içeridinde bilgi kaynıyor. Tüm herşeyi detayları ile anlattığın ve bizleri bilgilendirdiğin için teşekkürler.

  6. Webmaster terimleri ile ilgili vermiş olduğunuz ayrıntılı bilgiler için çok teşekkür ederim, bu yazı resmen emek kokuyor.

Yorum Yap

Pinle